محمد صادق على خان

70

مخازن التعليم ( فارسى )

مگر آنكه مضرت او بحنجره نسبت به اروى زياده است و گويند اروى را در عربى قلقاس نامند اسطوخودوس بهندى دهارو نامند در اول دوم گرم و خشك و گويند مركب القوى و اجزائ بارده او كمتر و اين قول اقرب است محلل و مفتح سدد و جالى و با قوت قابضه و مقوى بدن و دل و احشا و در تقويت ارواح دماغى بيعديل و طبيخ او در امراض سينه و سعال و نزله قوىتر از زوفا و مانع عفونت اخلاط و منضج و منقى مره سودائى دماغ و مفرح و مسهل بلغم و سودا و مضر صفراوى و مغشى محرورين و معطش و مصلحش سكنجبين و مضر شش و مصلحش كتيرا و صمغ و بدلش در تنقيه سودا افتيمون و قدر شربتش از دو درم تا پنج درم است آس به فارسى مورد نامند در اول سرد و در دوم خشك و قابض و قاطع خون و نفث الدم و مقوى دل و معده و احشا و مدر بول و جهت نزلات و تفتيت حصاة و قطع خون حيض مفيد است و ضماد برگ او بانار و عدس و گل سرخ و اقاقيا جهت تقويت اعضاء ناقهين مجرب و چون آمله يك هفته در آب برگ او خيسانيده و در روغن كنجد با بسويه بجوشانند تا روغن بماند جهت رويانيدن مو مجرب است و قدر شربتش تا سه درم و بدلش در احتباس اقاقيا و در اورام حضض و مضر صاحب زكام و مصدع محرورين و مورث بيخوابى و مصلحش بنفشه اسارون بيخ گياه است مشهور بهندى تگر خوانند در آخر دوم گرم خشك ملطف و مدر و مفتح و محلل و منقى معده و جگر و سپرز و گرده از اخلاط بارده و ضماد او با شير تازه بر كنج ران و پشت و زهار جهت نعوظ بسيار مجرب و با ماء العسل مسهل قوى بلغم و جهت حصاة و عسر بول و احتباس حيض و درد ورك و مفاصل و عرق النساء و نقرس نافع و مضر ريه و مصلحش مويزج و بدلش مثل وزن اووج و زنجبيل است يا نصف او خولنجان و نصف اووج و قدر شربتش از يك مثقال تا سه مثقال است اسفاناخ به فارسى اسفناخ و بهندى ساگ‌پالك نامند در آخر اول سرد